“Vanuit doelen naar regels redeneren is voor ons een aanpak die werkt”

Een interview door Gijs Woldring en Sophie Hasselman vanuit TROWA met Wouter van der Gaag van Hoogheemraadschap van Rijnland.

TROWA deelt en ontwikkelt kennis ten behoeve van de transitieondersteuning voor de Omgevingswet van de waterschappen. Steeds meer waterschappen beschikken over goede voorbeelden die andere waterschappen kunnen inspireren! Met de invoering van de Omgevingswet op 1 januari 2021 neemt het aantal uitdagende ontwikkelingen alleen maar verder toe. Voor TROWA reden genoeg om op bezoek te gaan bij de ‘koplopers’ en de inspirerende ideeën, principes en uitwerkingen op te halen en te delen met alle waterschappen.

Rijnland is het eerste waterschap dat TROWA heeft bezocht. Dit met het oog op de langdurige ‘Pilot digitaal regelbeheer’ die is doorlopen, waarbij alle principes van doelgerichte digitale regelgeving tot in detail zijn uitgewerkt en doorgevoerd. Gestart in februari 2019 en afgerond op augustus 2019 heeft Rijnland in samenwerking met Schieland en Krimpenerwaard aangetoond dat het mogelijk is om volledig doelgericht en op digitale wijze het regelgevingsproces in te richten en tegelijkertijd te gebruiken in een applicatie. Met een multidisciplinair team is elke maandag samengewerkt om gezamenlijk tot mooie resultaten te komen. Voor richting en doelmatigheid is specifiek gekeken naar één casus en één doel: de Westeindseplassen en ecologie. 

Inhoudelijk zijn met behulp van een nieuwe werkwijze regels opgesteld. Begonnen is met het in beeld brengen van de ecologische doelen in de Westeindseplassen. Vervolgens is onderzocht welke activiteiten een risico vormen voor deze doelen en of er daarom voor deze activiteiten regels nodig zijn. Deze inhoudelijke input is gestructureerd in beslissingstabellen. Vanuit deze beslissingstabellen zijn uiteindelijk de juridische en de toepasbare regels geschreven. Dit alles is vastgelegd en eenvoudig inzichtelijk gemaakt in de applicatie REDI. 

“Wij geloven in een aanpak waarin vanuit de doelen naar regels wordt geredeneerd. Hierbij zijn wij ervan overtuigd dat het zinvol is om de doelen zo concreet mogelijk uit te pluizen. Dus niet te stoppen op een te globaal niveau. Dit valt goed te illustreren met een concreet voorbeeld uit onze pilot”, luidt de conclusie van Rijnland. “Verder hebben wij geconstateerd dat het niet eenvoudig is om vanuit de bestaande beleidsdocumenten een digitale doelenboom te maken. Waar de huidige documenten vaak bestaan uit grote stukken tekst, vraagt een digitale doelenboom om korte en concrete uitspraken. Het komen tot een systeem waarin het volledige Rijnlandse beleid staat, is een enorme en tijdrovende klus. Wij achten het verstandig om goed na te denken hoe dit eindpunt kan worden gerealiseerd, waarbij de optie van een organische groei de meest kansrijke lijkt.”

“Ook over de scrumaanpak zijn wij enthousiast. Wij hebben dit ervaren als een leuke manier van werken, waarin wij in een goede sfeer en met veel enthousiasme samenwerkten. Door deze aanpak is bij ons  meer het gevoel van een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het eindresultaat ontstaan. Wij denken dat scrum zeker ook voor andere processen binnen Rijnland een geschikte werkmethode is. Vooral gedacht wordt aan processen waarin nog (grote) onzekerheden zijn over het op te leveren eindresultaat. Wel hebben wij ervaren dat scrum het nodige van de organisatie, de deelnemers en andere collega’s vraagt.”

Momenteel is Rijnland bezig met het doorvertalen van de pilot naar de concrete ontwikkeling van de waterschapsverordening. Daarbij is gekozen om gebruik te maken van de overgangsregeling. Op 1 januari 2023 is de waterschapsverordening nieuwe stijl gereed. De bevindingen van de pilot waren zo positief dat met dezelfde insteek verder wordt gegaan. Rijnland gaat voor een volledig digitale en doelgerichte benadering, waarbij de grondleggers van de ‘Ja-mits-benadering’ wederom een grote en innovatieve stap zetten naar maximale gebruiksvriendelijkheid van regelgeving. 

“Duidelijk is dat wij bij Rijnland daarbij doorgaan op de in de pilot ingeslagen weg”.

De resultaten van de pilot zijn hieronder te downloaden.

Downloads

Waterschap Amstel, Gooi en Vecht

Waterschap Amstel, Gooi en Vecht (AGV) heeft sinds 1 november 2019 een nieuwe Keur. Het waterschap anticipeert hiermee op de komst van de Omgevingswet.

Al in 2017 heeft AGV een volgende stap gezet in het optimaliseren van de regelgeving, met het vaststellen van een nieuwe keur voor de onderwerpen waterkeringen, steigers en ligplaatsen. In de nieuwe keur (2019) zijn de regels over het watersysteem herzien. 

AGV heeft de keur onder andere op de volgende punten laten aansluiten bij de Omgevingswet:

  • toevoegen van oogmerken aan de regels;
  • een consequente locatiespecifieke opzet van de regelgeving;
  • een verschuiving van verboden en toestemming naar zorgplichten. Zoveelmogelijk wordt uitgegaan van het “ja, mits ...“- principe door het opnemen van specifiekezorgplichten.
  • het reserveren van ruimte voor regels over lozingen. Na inwerkingtreding van de Omgevingswet moet het waterschap die regels invoegen.

De keur is een regeling op hoofdlijnen, waarbij over verdere uitwerking en concretisering door het dagelijks bestuur kan worden besloten in een keurbesluit.

Downloads

Waterschap Limburg 

Vanaf 1 april 2019 is de nieuwe Keur van Waterschap Limburg in werking getreden. Twee jaar geleden zijn de twee Limburgse waterschappen gefuseerd tot één nieuw Waterschap Limburg. 

Het was daarom nodig om de twee bestaande Keuren van de voormalige waterschappen samen te voegen tot één nieuwe Keur van Waterschap Limburg die geldt voor de hele provincie Limburg. De Keur is volledig in de geest van de Omgevingswet opgesteld.

Voor veel zaken staat in de Keur beschreven of er sprake is van een zorgplicht, een melding of dat er een vergunning nodig is.De nieuwe Keur kent meer vrijheden. Daar staat wel tegenover dat het waterschap meer verantwoordelijkheid van inwoners vraagt. In de nieuwe Keur hanteert het waterschap het principe dat iets is toegestaan, als aan de voorwaarden is voldaan (“ja, mits ...“- principe). 

In de uitvoeringsregels staan de belangrijkste inhoudelijke regels over activiteiten of handelingen in of in de buurt van een oppervlaktewater of waterkering die op de legger staat.

Voor de meest voorkomende vergunningplichtige activiteiten zijn er beleidsregels. In deze beleidsregels staat met welke criteria het waterschap een vergunningsaanvraag beoordeelt.

Downloads

De Waterwet en de Omgevingswet: hoe zit dat?

Factsheets over de Omgevingswet van waterschap Vechtstromen
Door: Peter Donker

De Omgevingswet gaat veel losse wetten over de leefomgeving vervangen door één wet. Ook ‘onze’ Waterwet gaat verdwijnen. De Omgevingswet neemt met ingang van 1 januari 2021 veel van de bestaande regelgeving over. Maar je raadt het misschien al: toch vaak nét even iets anders. Een andere naam, een ander jasje, een andere plek. En soms krijgen we er ook een nieuw instrument bij.

Wat betekent de Omgevingswet voor het wettelijk kader?

Omdat de Omgevingswet straks de wet is die ons moet helpen het waterbeheer uit te voeren, is het handig om te weten waar het wettelijk kader voor ons werk is gebleven in de Omgevingswet. Voor waterschap Vechtstromen reden om zogenaamde ‘factsheets’ op te stellen. In verschillende factsheets behandelt Peter Donker onderwerpen die ons werk raken. De factsheets geven inzicht hoe zaken met ingang van 1 januari 2021 zijn geregeld wanneer de Omgevingswet in werking treedt. De factsheets bieden de mogelijkheid een specifiek onderwerp terug te vinden, geven informatie over hoe en waar het is geregeld in de Omgevingswet en bijhorende AMvB’s en regeling.

Welke factsheets zijn er? Download ze hier!