Afvalwater wordt door de gemeenten ingezameld en door de waterschappen getransporteerd via rioolgemalen naar rioolwaterzuiveringsinstallaties waar het water wordt gezuiverd. De bacteriën die van nature in het afvalwater zitten eten de vervuiling op. De bacteriemassa wordt slib genoemd. Het te veel aan slib wordt op de zuivering verwerkt. Uit het slib wordt energie gehaald. De opgewekte energie wordt gebruikt voor het zuiveren van het afvalwater. Het slib wordt ingedikt en afgevoerd. Het gezuiverde water (effluent) wordt op het oppervlakte water geloosd.
Waterschappen hebben als taak om situaties van wateroverlast, waterschaarste en waterverontreiniging te beheersen en tegen te gaan. Voor sommige activiteiten rond watergangen zijndaarom vergunningen nodig. Naast het verlenen van vergunningen, controleren waterschappen ook of in bepaalde situaties de juiste vergunningen in bezit zijn en of iedereen de regels naleeft.
Waterschappen zijn verantwoordelijk voor het ondiepe grondwater en het oppervlaktewater. Bij oppervlaktewater gaat het om bijvoorbeeld beken, vennen, meren, plassen, sloten en kanalen. Ze hebben als taak om te zorgen voor voldoende water van goede kwaliteit. In natte perioden dient de veiligheid gewaarborgd te worden. Hiervoor is bijvoorbeeld wateropvang in beheer. In droge perioden dient voldoende water aangevoerd te worden. Hiervoor wordt o.a. water ingelaten met gemalen.
Waterkeringen zoals dijken verkleinen de kans op een watersnoodramp. Het is belangrijk dat de waterkeringen in Nederland een goede kwaliteit hebben. Denk aan de hoogte en breedte, maar ook aan de stabiliteit. Keringen worden regelmatig getoetst op veiligheid.
Bij het uitvoeren van haar taken kan een waterschap aansluiten bij de producten van Het Waterschapshuis. Het Waterschapshuis biedt ook een aantal generieke applicaties.
Waterschappen maken gebruik van eigen informatie, maar ook van informatie van derden. De gegevens variëren per doel. Bij informatie van derden kan worden gedacht aan waterschapsgrenzen, maar ook aan het Actueel Hoogtebestand Nederland. Bij de uitwisseling van eigen gegevens kan worden gedacht aan de geovoorziening waarmee waterschappen eigen locatie gebonden informatie kunnen presenteren aan diverse doelgroepen.
Bij sommige taken die de waterschappen uitvoeren kan e-toegang (digitale toegang) voor burgers en bedrijven een rol spelen. E-toegang omvat die informatievoorzieningen die zich primair richten op diensten ten behoeve van belanghebbenden buiten de eigen organisatie van de waterschappen. Daarbij kan gedacht worden aan bijvoorbeeld burgers, bedrijven of andere overheden die inzicht willen krijgen in informatie binnen het domein van de waterschappen.
